Wat een geweldige locatie! Bijna net zo mooi als het Stenen Hoofd. Een ongebruikte Chinese openluchtfilmstudio, waarvan de vereenzaamde conciërge vlucht in de droomwereld van VR. Maar ook in een virtuele wereld neem je je lulligheid gewoon met je mee.
Als er één woord typerend is voor de Nederlandse cinema – en misschien wel voor de Nederlandse cultuur in het algemeen – is het ‘lullig’. Let er maar eens op. Het soort lulligheid dat eeuwige tegenstrevers als Paul Verhoeven en Alex van Warmerdam verenigt, maar evengoed de Tatta’s en Straatcoaches vs Aliens.
Als je over de grens kijkt, merk je al snel dat je voor meer lulligheid vooral naar het noorden moet. De Grote Lullige Drie zijn wat mij betreft Van Warmerdam, de Fin Aki Kaurismäki en de Zweed Roy Andersson. Fantastische filmmakers. Maar ook in het noordelijk deel van Oost-Europa en in de Baltische Staten vind je mooie voorbeelden van lulligheid in cinema.
Waar heb ik het in godsnaam over?! Ik heb het over een Chinese animatiefilm.
Als je naar de programmering van Pluk kijkt door de jaren heen, zie je een zwaartepunt bij Noord- en Oost-Europa en bij een bepaalde vorm van lulligheid – meestal in combinatie met een zekere what the fuck?! Niet altijd, maar wel vaak. En zo zien we het graag. Maar het betekent wel dat sommige filmculturen relatief onderbelicht blijven. Omdat ze, hoe ongedefinieerd dat gevoel ook is, niet zo “Pluk” voelen.
Maar dan deze Chinese animatiefilm. Met een conciërge in een besneeuwde openluchtfilmstudio waar al jaren geen film meer opgenomen lijkt te zijn, waar de enorme sets (de Sfinx, het Kremlin, de Akropolis, de Verboden Stad) langzaam uiteenvallen en waar het handvol laatste medewerkers zit te wachten op betaling door een directeur die, ook in één-op-één-gesprekken, altijd spreekt via een microfoon en een kleine speaker. Oh en een van die medewerkers is een hoogintelligente Roomba.
Want dit is ergens in de nabije toekomst. Waar niemand meer een film wil maken met een levensgrote Sfinx (met een deur op de plek van zijn aars), maar op de achtergrond commerciële ruimtevaart ‘pilaren van licht’ tegen de hemel trekt.
Natuurlijk ga je dan liever thuis de hele dag met een VR-bril op zitten (die je bij gebrek aan cashflow als loon hebt gekregen). Wat door regisseur Xu Zao dan juist weer, vrij briljant, live-action is gefilmd. Want deze VR-droomwereld voelt voor die medewerker echter, kleurrijker, levendiger, dan die saaie, droogkomische, onrechtvaardige buitenwereld.
Dit is totaal herkenbare lulligheid, voor elke Nederlander, Deen of Zweed; elke Tsjech, Pool of Let. Dit is China. En dit is helemaal Pluk.
KEES Driessen
Zie het interview dat KEES Driessen voor Pluk de Nacht in Berlijn had met regisseur Xu Zao.
LINKS
- Chinese Animation: In Search of a Style is een aardig video-essay uit de geestig genaamde Accented Cinema-reeks (in Engels met een Chinees accent) over de lange tijd beperkt gebleven wereld van Chinese animatie en hoe die zich onderscheidt door te putten uit nationale artistieke tradities, tot aan de productie-explosie die in 2015 begon met Monkey King: Hero Is Back, een grote hit in eigen land.
- En tien jaar later staat de Chinese computeranimatie Ne Zha 2bovenaan de wereldwijde animatie-box-office aller tijden – boven alle Amerikaanse en Japanse concurrenten. Dat is, moet je toch toegeven, snel gedaan. En maakt nieuwsgierig naar wat volgt.
- Maar nog blijer ben ik dat er ondertussen ook ruimte is voor volwassen, alternatieve Chinese 2D-animatie als Light Pillar. Die vindt een voorloper in het ook al op de Berlinale vertoonde animatiewerk van Liu Jian, met Have a Nice Day (2017) en Art College 1994 (2023), waarin we eveneens de confrontatie van animatie met live-action zien, en die van westerse en Chinese kunststromingen. En vooral ook al de lamlendige hoofdpersonen, die wel gelukkig zouden willen zijn, maar daar niet in geloven. En als ze, om een of andere reden, er opeens wél in geloven, dan duurt dat niet lang.
